Elektronik eşyalarda kiralama dönemi

Kiralama dönemi, cep telefonundan ev elektroniği ve hatta bebek arabalarına kadar genişledi ve popülerleşti bile.

3-4 yıl önce bir kaç firmanın online hizmetinin başlamasıyla bu konuyu ele alan bir gönderi paylaşmıştım. Geçen birkaç sene içinde talep artmış olsa gerek ki yeni yeni firmaların ve özellikle Yeppy isimli bir firmanın çıkışı ve TV reklamlarında dahi kiralama servislerinin haberiyle karşılaştım.

Kiralama mantıklı mı?

Kimse kusura bakmasın ama aylık 9.000 ₺ veya 24 ay ödediğiniz zaman 6.000 liraya gelen bir telefonu, kimse sahip olmayacaksa ödemesini yapmaz. Diyelim ki 10 aylık ödeme seçtim; 10 ayın sonucunda zaten 90.000 lira ödeyeceksem ne diye kiralıyorum bu telefonu? Telefonun fiyatı doksan bin lira, bir yıl içerisinde parasını çıkarmış oluyorum. O zaman satın almak daha mantıklı değil mi?

Ancak şunu da belirtmek gerekir: Üst segment telefon kiralamak pek mantıklı olmayabilir, ama diğer beyaz eşya ve çeşitli elektronik aletler için kiralama sistemi gerçekten cazip olabilir. Özellikle kısa süreli ihtiyaçlar için — mesela taşınma döneminde buzdolabı veya çamaşır makinesi kiralamak gibi.

Kiralama kime uygun?

Kiralama sisteminden en çok faydalanacak kesim, teknolojiyi sık kullanan ve her yıl yeni cihaza geçmek isteyen kullanıcılar. Eğer her 10-12 ayda bir telefon değiştiriyorsanız ve cihazı elden çıkarmak konusunda sıkıntı yaşıyorsanız, kiralama sistemi size uygun olabilir. Cihazı iade edip bir üst modele kolayca geçebilirsiniz.

Öte yandan, telefonu 3-4 yıl kullanan ve bozulana kadar elinden bırakmayan biri için satın almak her zaman daha avantajlı olacaktır. Kiralama sisteminin fiyatlandırması henüz tam oturmamış gibi görünüyor ve kullanıcıyı gerçek anlamda kazandıran bir model sunmaktan uzak.

Kirala bunu ile Telefonum var ama benim değil

Kiralabunu hizmeti hakkında

Sizce elektronik kiralama sistemi Türkiye’de tutacak mı? Yorumlarınızı bekliyorum.

Kiralama modelinin en cazip olduğu segment aslında beyaz eşyadır. Buzdolabı, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi gibi ürünleri 5-7 yılda bir yenileyen tüketiciler için kiralama hem büyük bir ilk yatırımdan kurtarır hem de teknik servis ve bakım sorumluluğunu firma üstlenir. Bu açıdan bakıldığında kiralama modeli mantıklı bir alternatif sunuyor.

Sonuç olarak kiralama ekonomisi Türkiye’de henüz oturmaya çalışıyor. Fiyatlandırma politikaları netleştikçe ve tüketici farkındalığı arttıkça bu modelin daha fazla benimseneceğini düşünüyorum. Sizin bu konudaki deneyimleriniz neler?

Kiralamak mı, taksitle almak mı? Bir hesap örneği

Aşağıdaki rakamlar gerçek bir firmanın fiyatı değil; yalnız hesabın mantığını göstermek için seçilmiş örnek rakamlar.

Peşin fiyatı 40.000 TL olan bir telefon düşünelim. Kiralama seçeneği ayda 2.500 TL, 12 ay sürüyor ve süre sonunda telefon iade ediliyor. Taksit seçeneğinde aynı telefon 12 eşit taksitle, vade farkıyla toplam 44.000 TL’ye alınıyor.

Kiralama: 12 × 2.500 = 30.000 TL öderiz; yıl sonunda elimizde bir şey kalmaz.
Taksit: 44.000 TL öderiz ama telefon bizimdir. Bir yıl sonra ikinci elde 26.000 TL’ye satılabildiğini varsayarsak, cebimizden çıkan gerçek tutar 44.000 − 26.000 = 18.000 TL olur.

Bu örnekte satın alıp bir yıl sonra satmak, kiralamaktan 12.000 TL daha ucuz. Kiralamanın öne geçtiği durumlar başka: cihaz bir yılda değerinin çok büyük kısmını kaybediyorsa, satma zahmetine girmek istemiyorsanız, hasar ve arıza riskini sözleşme gerçekten firmaya yüklüyorsa ya da cihaza yalnız birkaç ay ihtiyacınız varsa. Kendi hesabınızı yaparken sorulacak tek soru şu: Kiralama toplamı, “alış fiyatı + vade farkı − ikinci el satış değeri” tutarından düşük mü? Değilse, kiralamanın size sattığı şey cihaz değil, kolaylık ve risk devri.

Sözleşmede nelere bakmalı?

Elektronik eşya kiralaması, Türk Borçlar Kanunu’ndaki kira sözleşmesi hükümlerine tabi. Kanun kira sözleşmesini, kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını kiracıya bıraktığı, kiracının da karşılığında kira bedelini ödediği sözleşme olarak tanımlıyor (TBK madde 299). Sözleşmeyi imzalamadan önce şu maddelere bakmak işe yarar:

Arıza ve bakım kimde? Kanuna göre kiraya veren, cihazı kararlaştırılan tarihte, amaçlanan kullanıma elverişli durumda teslim etmek ve sözleşme süresince bu durumda tutmakla yükümlü; konut ve işyeri dışındaki kiralarda bu kural kiracı aleyhine genel işlem koşullarıyla değiştirilemez (TBK madde 301).
“Normal kullanım” ile “hasar” nasıl ayrılıyor? Kiracı cihazı özenle kullanmakla yükümlü (TBK madde 316). Ama sözleşmeye uygun kullanımdan doğan eskime ve bozulmalardan sorumlu değil; sözleşme sonunda, sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zarar dışında ayrıca tazminat ödemeyi önceden taahhüt etmek geçersiz (TBK madde 334). İade sırasında küçük çiziklere yüksek bedel biçen maddeleri bu gözle okuyun.
Tek taraflı maddeler. Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tüketici aleyhine dengesizlik yaratan şartlar “haksız şart” sayılıyor ve kesin olarak hükümsüz (6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, madde 5).
Erken iade, süre sonu ve satın alma seçeneği. Sözleşmeyi erken bitirmenin bedeli, süre sonunda cihazı satın alma hakkı olup olmadığı ve fiyatı yazılı mı?
Verileriniz. İadeden önce cihazı fabrika ayarlarına döndürüp hesaplarınızdan çıkış yapın; firmanın iade edilen cihazlardaki verileri nasıl sildiğini sorun.

Merak edilenler

Kiraladığım cihaz kendiliğinden bozulursa kim öder?

Kural olarak kiraya veren: cihazı sözleşme süresince kullanılabilir durumda tutmak onun borcu (TBK madde 301). Sizin sorumluluğunuz, cihazı sözleşmeye aykırı ya da özensiz kullanmaktan doğan zararla sınırlı.

Firmayla anlaşamazsam ne yapabilirim?

Bir tüketici olarak tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine başvurabilirsiniz; hangisine gideceğiniz uyuşmazlığın tutarına göre değişiyor ve bu sınırlar her yıl güncelleniyor. Başvurudan önce sözleşmenin, teslim ve iade tutanaklarının ve cihazın teslim anındaki fotoğraflarının elinizde olması işinizi kolaylaştırır.

İlgili yazılar: Kirala bunu ile Telefonum var ama benim değil · Samsung Tab S9 Ultra nasıl bir cihaz