Popüler mesajlaşma uygulaması Whatsapp stalklamak içindi

En Popüler Mesajlaşma Uygulaması WhatsApp Stalklamak İçin mi Kullanılıyordu?

Popüler mesajlaşma uygulaması WhatsApp ne demek? 2010’da hayatımıza girdiğinden bu yana, neden en ufak bir değişiklikte bile manşetlere haber oluyor? Gayet normal; çünkü neredeyse tüm dünyada klasik mesajlaşma uygulamalarına olan ihtiyacı kökünden gereksiz hale getirdi. WhatsApp günümüzde tartışmasız en popüler mesajlaşma uygulamasına dönüştü. Hal böyleyken ufak tefek değişikliklerin bile haber olmasına şaşırmamak gerek. Çünkü söz konusu iletişimse, bu konuda en çok konuşulan platform o. Bu bağlamda en ufak bir güncelleme dahi ilgi çekici başlıklarla haber oluyor. Haber sitelerinin en gereksiz güncellemeleri bile haber yapması ayrı bir tartışma konusu tabii. (Bu yazıda güncelleme haberi yok, merak etmeyin.)

WhatsApp Ne Demek?

Peki WhatsApp ne demek? Programın adı, İngilizce “What’s up” kelimelerini çağrıştıran gayet akıllıca bir seçim. İngilizcede “What’s up?”, “Ne haber?” demektir. WhatsApp ise yazım olarak değil ama sessel benzerlik açısından tam olarak aynı hissi çağrıştırıyor. Zira ismindeki “app” (ep) kelimesi, “uygulama” (application) kelimesinin kısaltmasıdır. Bir mesajlaşma uygulamasını “Ne haber?” söylemini çağrıştıran bir isimle birleştirdiğimizde ortaya WhatsApp çıkıyor. Bir proje olarak baktığımızda, böyle bir isimle yola çıkmak gerçekten çok iyi bir fikir.

“Stalklamak” İçin Kullanılıyordu

İlk başlarda, herhangi birinin telefon numarasını ekleyip doğrudan WhatsApp profiline bakardık. Hesabı varsa kullandığı fotoğrafı görmek isteyen gizli aşıklar veya meraklılar için kusursuz bir “stalk” (gizlice takip etme) yöntemiydi. Zira bazı kullanıcılar uygulamayı sırf bu özelliğinden ötürü tercih ediyordu. Bugün birçok gizlilik ayarını değiştirebilmemize rağmen halen en güçlü stalklama uygulamalarının başında geliyor. E tabii bu kadar kullanıcı sayısına ulaşıp popülaritesi patlama yapınca, Facebook (şimdiki adıyla Meta) hemen duruma el atıp rekor bir parayla (19 milyar dolar) bu küçük devi satın almıştı. WhatsApp uzun yıllardır en popüler mesajlaşma uygulaması zirvesinde ve doğal olarak gizlilik gibi ayrıntılar birçok kullanıcıyı tedirgin etti. Neyse ki zamanla bazı gizlilik ayarlarını etkinleştirmek tam bir “anti-stalker” çözümü oldu. Zaten bu derece gizlenmek zorunda da değilsiniz!

2010-2012 yıllarında WhatsApp uygulamasını bir kere bile yükleyip kaldırsanız numaranızı kayıtlı tutuyordu. Cihazınızda yüklü olmasa bile diğer kişilerin rehberlerinde bir kullanıcı gibi görünüyordunuz. Herkes tarafından görünmesini veya kim olduğunuzun saklı kalmasını istediğiniz fotoğrafınızdan endişe ettiğiniz o dönemlerde çok haklıydınız. Hiç istemediğiniz bir sürü kişinin telefonunuzu ekleyip kim olduğunuzu görebilmesi gizlilik haklarını ciddi anlamda ihlal ediyordu. Zira özellikle günümüzde WhatsApp demek telefon numaranız demek, telefon numaranız demek kimliğiniz demektir.

Çevrimiçi Olduğunuzun Görülmesi Riskli mi?

Kullanıcıyı en zorda bırakan taraf ise, bir zamanlar en son çevrimiçi olduğunuz saati veya o an sistemde olduğunuzu kabak gibi göstermesiydi. Özellikle tanıdık çevreyi göz önünde bulundurunca; normal mesajlarınıza dönmeyen birini WhatsApp’ta “çevrimiçi” görmek, yani telefonuyla haşır neşir olup da size dönmediğini fark etmek son derece can sıkıcı bir durumdur. Aynı şekilde mesajlara dönmeyen kişi için de son derece ele verici bir durum!

Uzun yıllar boyunca “Son Görülme” gizlense bile o anki “Çevrimiçi” yazısını asla kapatamıyorduk. Mesajlarına dönmediğiniz biriyle pat diye karşı karşıya gelme ihtimalini göz önünde bulundurup, kem küm etmemek için akıllıca mazeretler bulmanız gerekiyordu. Neyse ki platform yıllar sonra kullanıcıların bu feryadını duydu da, “Çevrimiçi” bilgisini tamamen gizleme opsiyonunu hayatımıza soktu. Yine de o sancılı dönemleri unutmadık! (Kişilerin mesajlarınıza dönüp dönmemesi meselesiyle ilgili tüm detayları WhatsApp Mavi Tik İşareti ve İlişkiler başlıklı yazımda ballandıra ballandıra anlattım, mutlaka bakın.)

WhatsApp Amacından mı Çıktı, Yoksa Amaca Göre mi Modifiye Edildi?

WhatsApp ilk başlarda kullanan herkesin telefon numarasıyla profil oluşturabildiği; son görülmenizin ve profil bilgilerinizin numaranızı bilen herkes tarafından görülebildiği bir uygulamaydı. Meta’nın (Facebook) onu devralıp modifiye etmesinden sonra bütün gizlilik ayarları ve sınırlamalar kişiselleştirilebilir oldu. E tabii birçok kullanıcı hemen önemli detayları ele veren ayarları kapattı. Profil resminiz, durum mesajınız ve son görüldüğünüz tarih gibi bilgileri artık kimseyle paylaşmak durumunda değilsiniz. Ancak WhatsApp’ın en başlardaki asıl amacı zaten tam olarak bu bilgileri paylaşmaktı!

Şimdi asıl olay şu ki; WhatsApp, cihazlardaki varsayılan SMS uygulamalarına kıyasla kullanıcıya inanılmaz bir kolaylık sağlıyor. Bu kadar pratik bir uygulamayı da doğal olarak herkes kullanmak istiyor. Hal böyle olunca kitleler buraya yüklendi ve gizlilik meselesi ciddi boyutta patlak verdi. Aşırı gizlilikten ne yapacağını şaşıranlardansanız, WhatsApp bir anlık dalgınlığınızda sizi her türlü ele verebilir, aman dikkat.

WhatsApp, Standart SMS ve MMS’leri Gömdü

Klasik SMS uygulamalarının bir zamanlar sadece “mesaj teslim raporlarıyla” yetinirdik. Mesaj limitleri başına 160 karakterdi ve bir karakter fazla bile yazsanız size 2 mesaj olarak fatura edilirdi. Bu bizim için oldukça maliyetliydi. Herhangi bir ek dosya, fotoğraf vs. göndermek istediğimizde ise bir türlü doğru düzgün çalışmayan MMS mesajları devreye girerdi. MMS çok ciddi bir devrimdi ama gönderebilmek için telefonlarımıza manuel ayar çekmemiz gerekiyordu. İlk başlarda bunu pek beceremeyen birçok kullanıcı oldu. Sonraları GSM sağlayıcıları otomatik kurulum mesajları göndererek bizi bu dertten kurtardı ama artık çok geçti; üstelik MMS normal mesajdan bile daha pahalıydı.

İşte tam da o sıralarda WhatsApp ortaya çıktı ve birazcık internet desteğiyle bu açığı tamamen kapattı. Mesajlaşma uygulamalarıyla ya çok pahalıya gönderdiğimiz ya da hiç gönderemediğimiz dosya türleri, limitsiz paylaşım imkanları ve doğal olarak iletişim şeklimiz beklendiği üzere baştan sona değişti. Günümüzde GSM firmaları inanılmaz SMS hakları verse de, dosya transferi ve pratiklik konusunda kimse WhatsApp’ın eline su dökemediği için standart SMS ve MMS’ler bildiğimiz anlamda tarihe gömüldü. İşin en ilginç yanı ise; WhatsApp uygulamasını bugün bile çalıştırabilmek için halen ilk kurulumda SMS alabilen bir telefona ihtiyaç duymamız!

WhatsApp Var mı? Artık Samimi miyiz?

Sosyal medyada kişiler arası iletişimde ileriye gitmenin, daha samimi olmanın tanımı artık “WhatsApp numarası” vermektir. Öyle ki, telefon numarası demek yerine WhatsApp numarası demeyi tercih edenler var. “Numaranı istemiyorum, WhatsApp’ını ver” söylemi aslında resmiyeti değil, tam tersi samimiyeti hissettiğimiz kişilerle iletişim kurma isteğimizi vurgular. Fazlasıyla haşır neşir olduğumuz sosyal medya ortamında, çoğu yazışmada karşılıklı numara paylaşımı olmazsa olmazlardandır. (Tanışma aşamalarımızda sosyal medyadan WhatsApp numarasına giden ince detaylara, yine bloğumdaki İlişkiler ve Tanışma Aşamaları başlıklı yazıda yer vermiştim.)

WhatsApp ve Alternatifleri

Birçok teknoloji blogunda en popüler mesajlaşma uygulaması sıralamasının başında doğal olarak WhatsApp geliyor. Aslında sektörde tek oyuncu o değil. Diğer uygulamalar zaman zaman WhatsApp’ın sunduklarından çok daha yenilikçi veya güvenli şeyler sunabiliyorlar. Örneğin Türk mühendisler tarafından geliştirilen BiP uygulaması bunlardan biri. “Mesajlaşma ve yaşam platformu” mottosuyla yıllardır hayatımızda ve büyük reklam kampanyalarına imza atsa da, WhatsApp kadar kemikleşmiş bir kitleye ulaşması için sanırım halen daha çok zamana ihtiyacı var.

Bunun yanı sıra dünya genelinde geçerli ve milyonlarca kullanıcısı olan diğer büyük başarılı mesajlaşma uygulamalarını kabaca sıralamak gerekirse liste genelde şöyledir:

1. WhatsApp
2. Telegram
3. WeChat
4. Line
5. Viber